بارگاه و مضجع امامزاده عبدالله گرگان از نوادگان امام موسي كاظم(ع) در حد فاصل ميدان شهدا و ميدان ترمينال قرار دارد و آرامستان شهر واقع شده است. اين بارگاه داراي صحن هاي مختلفي است كه همه ساله توسط بسياري از مشتاقان اهل بيت از سراسر كشور زيارت مي شود.
منطقه جنگلي هزارپيچ با مسيري آسفالت شده و درختان سر به فلك كشيده، در جنوب غربي شهر گرگان و در ضلع جنوبي ميدان بسيج قرار دارد. اين منطقه كه به بام گرگان معروف است از فراز آن مي توان چشم انداز و تصوير كلي شهر را مشاهده كرد. این منطقه جنگلي حدود400 هکتار مساحت دارد از معدود تفریحگاههای گرگان محسوب مي شود كه سوگله یا سرو گله نام تاریخی تپه هزار پیچ گرگان هست که در گذشته این تپه سبز و تاریخی را به این نام صدا می کرده اند. هم چنين از اين منطقه به عنوان مركز ورزش هاي هوايي نظير كايت سوراي، پاراگلايدر و... استفاده مي شود.
این پارک در ۲۳ کیلومتری شرق گرگان در کنار جاده اصلی ترانزیت واقع شده و مساحت آن ۶۵۰ هکتار است. بخش اعظم پارک جنگلی قرق در محیط جلگه ای قرار گرفته و دارای امکانات تفرجی است. این پارک محل نگهداری گوزن های بومی جنگل های شمال ایران است.
منطقه جنگلی رنگو در 15 کیلومتری جنوب غربی گرگان قرار دارد و امامزاده ابراهیم از نوادگان امام موسی کاظم(ع) در این جنگل دفن گردیده است. آبشار کم نظیر و زیبای رنگو نیز در دل این جنگل چشم نوازی می نماید. این منطقه به مناطق ناهارخوران از شرق و شصت کلا از غرب راه دارد. اين منطقه يكي از مناطقي است كه به عنوان مقصد پياده روي هاي فردي و جمعي مورد استفاده قرار مي گيرد.
اسحاق بن موسی بن جعفر برادر تنی امام رضا (ع) است. یکی از نکات جالب و دیدنی در خصوص این امامزاده، آن است که هنگام تحویل سال نو بیش از 2000 نفر در امامزاده نور گرگان تجمع میکنند و پس از پایان مراسم تحویل سال به همه آنها کارتهای تبریک و نقل و سکه اهدا میشود.
این مدرسه در مرکز محله دربنو واقع شده است. بانی و معمار آن شیخ اسماعیل قاضی و معمار کربلایی رمضانعلی بوده اند. مدرسه عمادیه از جمله بناهای تاریخی است که وقفنامههای موجود قدمت آن را به صفویه(شاه طهماسب- شاه سلیمان) می رساند. این بنا با فرم چلیپا و حیاط مرکزی ساخته شده است و در هر سو یک ایوان در میانه اضلاع خود دارد که فقط این بخش از بنا در دو طبقه ایجاد شده است. ورودی بنا از باختر و ماذنه ای با فرم کلاه فرنگی نیز بر کنار آن ایجاد شده است. ایوان خاوری مدرسه مدرس و ایوانهای خاوری باختری و 19 حجره پیرامون به طلاب اختصاص داشته است. این بنا چه در بخش حجره ها و ایوانها دو پوششه هستند. پوشش دوم بنا که فرم عمومی بناست شیروانی است که با سفال پوشیده شده است. مدرسه عمادیه تا حدود 20 سال پیش به فعالیت خود ادامه می داد و با رونق گرفتن مدرسه علمیه امام خمینی از انتفاع افتاد و استادها و طلاب به آن مدرسه انتقال یافتند.
کاخ اختصاصی گرگان در مرکز شهر گرگان در محوطه پارک شهر واقع شده ودر اوایل دوران پهلوی اول در این شهر احداث گردید .از بناهای هم زمان با این کاخ می توان به ساختمان شهرداری شهربانی اداره ثبت احوال اداره پست دادگستری دارایی مدرسه ایرانشهر وسر درپادگان اشاره کرد که غیر از بنای دادگستری بقیه ساختمان ها از نظر پلان شبیه یکدیگر ند .
این بنا که برروی بقایای ساختمانی متلق به دوره صفوی احداث شده وزیر بنای هر طبقه آن ۵۳۰متر مربع است که مجموعادر دوطبقه دارای ۱۰۶۰متر مربع است .این بنا به سبک اروپایی با سقف شیروانی وشبیه کاخ میان واقع در بندر انزلی است .تزیینات داخلی آن درگذشته گچبری های الوان بوده که زیبایی خیره کننده ای داشته است .
این کاخ به منظور استراحتگاه خانواده پهلوی در موقع سفر به گرگان احداث شده وتا پیش از اشتغال ایران توسط متفقین دوازده بار در طی سال های ۱۳۰۵تا۱۳۱۷خورشیدی مورد استفاده قرار گرفته است .کاخ موزه گرگان در فروردین ماه سال ۱۳۳۶خورشیدی توسط مهدی میر دانش مورد بررسی قرارگرفته وسرانجامدر همان سال به شماره ۱۵۳۸توسط مرکز مطالعات وهماهنگی شورای عالی فرهنگ وهنر هم زمان با ۴۲ بنای دیگر نیز در سطح کشور ثبت آثارملی گردیددر شانزدهم اردیبشهت ۱۳۳۹ خورشیدی در برپایی نمایشگاهی از آثار عتیقه حاصل از کاوشهای باستان شناسی از گرگان ودشت در این بنا منصور مزین با نظر مسیح ذبیحی (دبیر ٰمورخ )پیشنهاد تاسیس موزه گرگان را در محل کاخ اختصاصی مطرح کرد وبا پیگیری های انجام شده ومکاتبات عدیده با وزیر وقت فرهنگ وهنر سرانجام در سال ۱۳۴۲دکتر خانلری موافقت رسمی خود را برای تشکیل موزه پارک شهر گرگان اعلام کردند
افتحاح رسمی موزه گرگان در فروردین ماه سال ۱۳۴۳خورشیدی هم زمان با افتاح محوطه پارک شهر کتابخانه قرائتخانه وایستگاه راه آهن گرگان همراه بود در ابتدا این موزه با چیدمان ۳۷قلم شی فرهنگی تاریخی توسط محسن پیرامون کار خود را آغاز نمود وتا پایان سال ۱۳۶۱ خورشیدی تعداد اشیاء فوق الذکر به ۱۵۲ قلم رسید موزه گرگان که در محل کاخ اختصاصی راه اندازی شد بیست وچهارمین موزه در کشور واولین موزه شمال کشور (در بین استان های گیلان مازندران)
موزه گرگان در ارديبهشت سال 1343 در كاخ سلطنتي واقع در پارك شهر كنوني ايجاد شد و تا سال 1358 داير بود. ساختمان فعلي موزه در خيابان شهدا قرار دارد. اين موزه در سال 1355 به عنوان موزه سنگ قبر افتتاح شد و در بهمن 1367 بصورت موزه منطقهاي در آمد. موزه گرگان به سه بخش باستانشناسي، مردمشناسي و بخش سنگ تقسيم ميشود.
قديميترين اثر به دست آمده در اين منطقه تكه سفالي از هزارهششم (حدود هشت هزار سال قبل) است كه در حفاريهاي آقتپه كشف شدهاست.
سفالها، جامها، ظرفهاي قرمز و خاكستري ، خنجر ، سرنيزه و دستبندهاي مفرغي و سفالينههاي جرجان از ديگر آثار ارايه شده در اين بخش موزه گرگان ميباشد.
عمدهترين اين اشيا از حفاريهاي علمي به دست آمده يا اهدايي افراد و هنرهاي دستي مناطق مختلف است.
ظروف سفالي ، چنگ ، افزارهاي مفرغي ، زيورآلات طلايي و مفرغي، ظروف كتيبهدار، آبگينههاي زيباي دوران عيلامي و سكههايي از دورههاي اشكاني تا قاجاريه نمونههايي از آثار عرضه شده در بخش باستان شناسي گنجينه گرگان ميباشد.
سنگ مزارها از نوع گهوارهاي، ايستا يا محرابي است كه بر روي بسياري از آنها آياتي از كلامالله مجيد، صلوات، احاديث، اشعار، نام متوفي و تاريخ فوت حك شده است. برخي از اين نوع سنگمزارها هنوز در برخي از روستاهاي استان گلستان همچون زيارت گرگان و آقامام بندرتركمن وجود دارد و نمونهاي از آنها به مكان موزه منتقل شده است.
يك سنگ فرمان نيز در موزه گرگان وجود دارد كه مربوط به معرفي يكي از حكمرانان قديم استرآباد ميباشد.
در سنگ فرمان معمولا آداب و سنن ، قلمرو حكومتي و يا حكمرانان يك منطقه معرفي ميشوند
نوشتههاي روي سنگها بيشتر با استفاده از خط نسخ، نستعليق و ثلث ميباشد.
مسجد جامع گرگان فعلی ( استرآباد قدیم ) در بازار قدیمی نعلبندان در زمینی به مساحت 1600 مترمربع واقع شده است . مقدسی در سالهای 375 ه . ق می نویسد : " مسجد جامع استرآباد را دیدم كه در بازار شهر واقع شده و نهری از جلوی آن جاری است " .
اگر به نوشته مقدسی استناد كنیم اصل این مسجد بیش از 1100 سال قدمت دارد . بعلاوه مولف كتاب تاریخ جرجان می نویسد : علی بن احمد بوكرد استرآبادی ( فوت 333 ه . ق ) نقل كرده كه محمد بن خالد حنظلی رازی ، كنیه اش ابو عبدالله و لقبش موید بود ، مسجد جامع استرآباد را بنا كرده و خودش اولین كسی بود كه به مردم استرآباد فقه را بازگو می كرد .
اما بنای اصلی و فعلی مسجد متعلق به دوره سلجوقیان است ، از جمله مناره قدیمی آن به سبك معماری دوران سلجوقی ساخته شده است . بعدها بنای مسجد در دوران تیمریان ، صفویان ( شاه عباس اول و شاه عباس دوم ) و افشاریه تعمیرات كلی داشته و از صورت و شكل اصلی خود خارج گردید .
قسمتی از بنای مسجد به سال 1323 ش در زلزله شدید منطقه گرگان تخریب و سپس بازسازی گردید ولی مناره فعلی مسجد به همان شكل و شمایل اصلی خود باقی مانده و دارای كتیبه ای به خط كوفی است .
مناره های دیگری هم به سبك مناره این مسجد در نقاط مختلف ایران موجود است از جمله در تاریكخانه دامغان ( 417 - 420 ه . ق ) - مسجد جامع سمنان ( 420 - 446 ) - مسجد میدان ساوه ( 453 ) - مسجد جامع كاشان ( 466 ) و چهل دختران اصفهان ( 501 ه . ق ) . از مشخصات بارز سبك معماری این مناره ها نداشتن اختلاف پهنا بین پایه و قسمت فوقانی و تزئین آنها با آجر است .
حیاط مسجد 4 شبستان با وسعت 1000 متر مربع دارد كه در چهار گوش حیاط آن واقع شده است . دو ایوان متعلق به عصر سلجوقیان ( 804 ه . ق ) در دو سوی شرق و غرب مسجد واقع است .
بر دیوارهای ایوان غربی سنگ نبشته های زیادی نصب گردیده كه تعدادی از آنها فرامین حكام و پادشاهان زمان در ارتباط با شهر استرآباد است . یكی از سنگها متعلق به دوران ابوالمظفر جهان شاه می باشد و بر سنگ دیگر القاب حاكم آن زمان ، ابوالغازی القاهر بهادر به سال 942 ه . ق حك شده است . ایوان شرقی در سال 1411 و ایوان غربی و شبستان جنوب غربی در سال 1412 ه . ق كاشی كاری هفت رنگ شده اند .
منبر قدیمی و تاریخی مسجد در ایوان غربی نگه داری می شود . بدنه راست منبر به علت اتصال با دیوار و در اثر رطوبت مدتها از بین رفته بود . در قاب چوبی منبر به خط ثلث این سطور حكاكی شده است :
" قدتم فی ایام دولة السلطان الاعظم مولی ملوك العرب و العجم معین الدنیا و الدین ابوالقاسم بابربها در خلد الله تعالی ملكه و سلطانه بسعی الامیر الاعدل بانی مبانی الخیرات مظفر الدنیا و الدین بابا حسن ... عمت معدلته سنه 859 " .
از این متن چنین مستفاد می شود كه ساختمان قسمتی از مسجد در زمان دولت میرزا ابوالقاسم بابر ( دوره تیموریان ) به سعی بابا حسن در سال 859 ه . ق ساخته شده است .
بر روی منبر دو تاریخ 895 و 1018 ه . ق نیز وجود دارد .
سنگ پشت منبر در سال 1157 ه . ق توسط حاج محمد رضا خادم مسجد حك گردیده است . بر سر در ورودی مسجد نبشته ای است كه دلالت بر تعمیر ان در سال 1057 ه . ق دارد .
در پائین آن نیز چنین كنده شده : به دست بنده كمترین قطب الدین احمد بن ملا علی استرآبادی در تاریخ 15 شعبان 1018 . بر بدنه منبر بر چهارده معصوم حك شده است .
بر محراب مسجد تاریخ 1108 و وقفنامه ای متعلق به سال 1042 ه . ق در زمان خسرو خان حاكم استرآباد قرار دارد .
در زمان نادر شاه منبر و قسمتی از مسجد جامع توسط حاجی قربان آقا ، ناظر محمد حسین خان قاجار ، حاكم وقت استرآباد مرمت شد.
ناگفته نماند كه در داخل ایوان غربی مسجد ، قدیمی ترین فرمانهای نصب شده بر دیوار ، متعلق به تاریخ 908 و آخرین آن متعلق به 1219 ه . ق می باشد .
عده ای معتقدند چون محراب مسجد به سوی شرق است احتمالا این مسجد برای مسلمانان سنی مذهب بنا گردیده است .
در سالهای اخیر شایع شده بود كه بانیان مسجد هنگام ساختن بنا مقداری طلا زیر یكی از شبستانهای مسجد دفن كرده اند تا بعدها جهت تعمیرات از آن استفاده شود . مدتی بعد مقداری طلا در محوطه مسجد كشف و طبق صورت جلسه 8620 - 30 / 4 / 1339 صورت مجلس شد .
اهارخوران منطقه اى جنگلى در حدود ۴ كیلومترى جنوب شهر گرگان، یكى از نقاط گردشگرى ایران و استان گلستان به شمار مى رود كه داراى شهرتى ملى است به طورى كه براى بسیارى نام گرگان، ناهارخوران را در ذهن تداعى مى كند. درختان سر به فلك كشیده جنگل باستانى همراه با امكانات گردشگرى ناهارخوران، تفرجگاهى زیبا با چشم اندازى دیدنى را در منطقه ایجاد كرده كه نه تنها مردم استان بلكه گردشگران بى شمارى در تمام ایام سال.
النگدره نقطه ی جنگلی بسیار زیبا در 3 کیلومتری جنوب غربی گرگان در مسیر جنگل ناهارخوران است.دارای وسعتی به مساحت 185 کیلومتر بوده و چشم اندازی بسیار زیبا و دل انگیز دارد.به عنوان یکی از 7 منطقه ی نمونه گردشگری کشور انتخاب شده است.و پارک جنگلی شاخص شمال کشور انتخاب و معرفی شده است.این نقطه در بهار و تابستان و به ویژه در روزهای گرم و افتابی ،مملو از افردی است که از هوای شرجی و گرم شهر به این منطقه می ایند تا ساعاتی را در این هوای مطبوع بگذرانند.هوای این منطقه حداقل 10 درجه خنکتر از نقاط شهری است.اگر در فصل پاییز سری به این جنگل بینظیر بزنید بی شک پی به قدرت لایزال خدایی خواهید برد.
این سایت توسط مهدی مقیسه دبیر رشته حرفه فن به نیابت از گروه تخصصی آموزش حرفه و فن شهرستان گرگان بوجود آمده امید آن که از مطالب قید شده استفاده و نظرات خود را بیان کنید.